HUYỀN SỬ VỀ VƯƠNG PHI HỌ LÊ – NHÀNH XUÂN TRONG CHỐN CUNG VÀNG

 

Quý vị và các bạn thân mến!

Huyền sử là dạng truyện kể dân gian được hình thành từ nhân vật hay sự kiện trong lịch sử. Nó không nhằm ghi chép sự kiện một cách khách quan chính xác như chính sử, mà có một sự sáng tạo nội dung để mang đến những giá trị văn hóa tinh thần. Huyền sử phản ánh thế giới quan, nhân sinh quan và đạo lý, tình thương được truyền trao qua nhiều thế hệ. Giá trị của huyền sử nằm ở ý nghĩa văn hóa – tinh thần, có thể xem là “di tích tinh thần” có giá trị riêng.

Bên cạnh việc người đời lựa chọn đầu tư xây một công trình tưởng niệm về bà Vương phi họ Lê thì tác giả với sự trân trọng biết ơn đóng góp của tiền nhân cũng đã sáng tác sự tích về bà ấy. Thúy Hà là người cầm bút, viết văn làm báo, nghiên cứu văn hóa tâm linh nên tin rằng mỗi người ở vị trí của mình đều đã và đang góp phần bồi đắp cho dòng chảy văn hóa chung. Tôi chỉ mượn một chức vị được thờ phụng trong một ngôi miếu nhỏ là một di tích lịch sử văn hóa ở quê hương mình để hướng sự chú ý về những phẩm chất mà con người ở bất kỳ thời đại nào cũng cần gìn giữ: sự chân thành, lòng khiêm nhường và tình yêu dành cho những điều mộc mạc, bình dị.

***

Người xưa kể rằng, vào thời vua Lê Thánh Tông trị vì, khi non sông yên ổn mà lòng người còn nhiều điều chưa tỏ, trong hoàng cung có một Vương phi được vua coi trọng chẳng khác nào hoàng hậu.

Đó là một người phụ nữ xuất thân ở vùng quê nghèo, vào cung vua từ thời son trẻ như bao cung phi khác và chịu sự thiệt thòi của cuộc sống phải chung chồng ở chốn hoàng cung. Nhưng rồi, bà ấy biết vươn lên như một nhành mai xuân bằng sự chân thành để trở thành một Vương phi biết trân trọng những gì mộc mạc, giản dị giữa chốn cao sang, quyền quý.

Bà mang theo hơi thở của dân gian, của ruộng đồng, của những phận người lặng lẽ mà bền bỉ như mạch nước ngầm nuôi sống đất trời.

Bà không phải giai nhân nổi tiếng kinh thành. Vẻ đẹp của bà là nét dịu dàng, ánh mắt có chiều sâu nội tâm và giọng nói ấm áp.

Khi vừa tròn mười sáu, bà được tuyển vào cung. Không ai rõ vì sao tên bà được chọn. Có người nói nhờ dung mạo. Có người nói vì chữ nghĩa. Có người lại tin đó là duyên số.

Hoàng cung đối với bà là một thế giới khác hẳn.

Nơi ấy, áo gấm thêu rồng.
Nơi ấy, mỗi lời nói đều cân nhắc.
Nơi ấy, nụ cười cũng có khi là một cuộc so tài ngấm ngầm.

Những cung phi khác xuất thân quyền quý, quen nghi lễ, hiểu luật ngầm. Còn bà, chỉ mang theo ký ức quê hương và luôn tâm niệm: Ở đâu cũng giữ lòng mình trong sạch.

Những năm đầu, bà lặng lẽ như nhành mai chưa nở. Không tranh đoạt, không đua chen. Người ta coi bà như một cánh hoa mỏng manh giữa sóng gió cung đình.

Đó là câu chuyện về một quý phi được vua yêu thương và phong ngôi vị như một hoàng hậu với những câu chuyện kể giản dị, đời thường đã giúp một bậc đế vương đến gần với người dân hơn. Câu chuyện của bà là giai thoại về việc đem những câu chuyện trong dân gian kể cho vua ở chốn cao sang và từ đó giúp vua gần dân hơn, hiểu dân hơn. Bà Vương phi kể chuyện thiên tai lũ lụt, chuyện trẻ con học hành, chuyện phụ nữ ở nông thôn, chuyện về những cánh đồng quê…Tất cả đều mang đến nhịp sống của làng quê ngay ở chốn cung đình. Và ít nhiều cũng giúp vua hiểu cuộc sống đời thường để giúp dân tốt hơn.

Bà kể chuyện đời sống của người dân mà nhiều lúc vua chưa hiểu hết. Trong từng câu chuyện có mồ hôi, có nước mắt, có niềm hy vọng của người dân ở chốn quê.

Có khi chỉ bằng một vài lời kể chuyện dân gian trong đêm, bà xin vua giảm sưu thuế cho một vùng đất vừa mất mùa.

Người đời sau bảo rằng nhiều chính sách nhân ái của triều ấy có một phần bóng dáng của bà. Những câu chuyện kể riêng sử sách không ghi chép nhưng lòng dân nhớ.

Có người ví bà như nhành mai nở muộn.

Mai không nở giữa mùa đông giá.

Mai chờ xuân đến mới bung cánh.

Trong chốn quyền quý, bà không rực rỡ như hoa mẫu đơn. Nhưng hương của bà lan xa. Không phải hương phấn son, mà là hương của sự chân thành.

Từ một cung phi bình thường dần dần bà được phong ngôi vị cao quý. Người trong cung xì xào nhưng vua cho bà nhiều thời gian ở gần mình vì nhiều lần bà nói thay được lòng dân.

Bà không thay đổi nếp sống. Vẫn giản dị. Vẫn hỏi han những người hầu về quê quán của họ. Vẫn giữ thói quen nghe kể chuyện đời.

Người ta kể rằng mỗi khi bà kể chuyện, vua thường trầm ngâm rất lâu. Không phải vì lời kể hoa mỹ, mà bởi trong những câu chuyện tưởng chừng nhỏ bé ấy là nỗi lo của dân, là mồ hôi của người cày ruộng, là giấc mơ học chữ của trẻ thơ, là sự cam chịu nhẫn nại của người phụ nữ nơi thôn dã.

Bà không cầm bút viết sử. Nhưng bà chạm vào trái tim của một bậc đế vương bằng những câu chuyện kể chân thành, mộc mạc.

Và sau mỗi lần như vậy, một chính sách nào đó lại được điều chỉnh, một vùng đất nào đó được quan tâm hơn.

Ở trong vườn thượng uyển có trồng nhiều mai vàng và thường nở rộ mỗi khi mùa xuân về. Những cây mai được trồng từ việc bà từng có những giấc mơ liên quan đến hình ảnh cây hoa mai bà yêu thích bị ai đó tự ý chặt bớt đi những cành lá nhưng chính vua lại là người cho rào chắn lại và trồng thêm nhiều cây hoa mai khác. Hậu cung với cuộc sống chồng chung thường có nhiều sóng ngầm sâu nhưng bà may mắn được lòng hoàng hậu, chỉ có những nữ nhân ở bên dưới ganh ghét, đố kỵ tìm cách đẩy bà vào thế khó.

Vua bảo vệ bà và vẫn có những chiếu thư không chỉ từ trí tuệ của bậc đế vương – mà còn từ sự đánh thức của lương tri qua những câu chuyện rất người.Bà cũng giúp vua hiểu lòng người và lựa chọn những người tin cậy, trung thành.

 Qua những lần trò chuyện cùng bà, Vua dần hiểu lòng người hơn.Vua hiểu ở chốn cung đình có nhiều hoa rực rỡ, bà xuất thân chốn quê nhưng vẫn có khí chất riêng giống như nhành mai muốn nở hoa thì phải giữ rễ thật sâu trong đất.Và đất của bà – chính là đạo đức, tình thương, là việc hiểu lòng dân.

Những điều ấy, sách vở không ghi, sử quan không chép, nhưng lòng người thì nhớ. Vì thế, trong ký ức của hậu thế, bà không chỉ là Vương phi của một triều đại, mà là Vương phi của lòng dân. Như nhành mai nở muộn giữa mùa xuân, không phô trương rực rỡ, nhưng bền bỉ lan tỏa sắc hương.

Huyền sử về bà không nằm ở ngai vàng hay sắc phong, mà nằm ở chỗ: từ chốn cung đình cao sang, bà đã đem cuộc sống bình dân bước vào trái tim của một bậc đế vương.

Người đời sau truyền tụng rằng, có ba điều khiến một bậc đế vương đặt trọn niềm tin nơi bà:
– Đức độ không phô trương.
– Trí tuệ không khoe tài.
– Ứng xử không thiên lệch.

Yêu thương trong hoàng cung không chỉ là ân sủng. Đó còn là sự đồng hành trong cô đơn.

Nếu như ban ngày nhiều người nhìn vào ngai vàng của vua để tranh giành quyền lực, nhiều cung tần mỹ nữ tranh giành sự ân sủng thì bà lựa chọn cách đồng hành với vua khi cô đơn. Bà cùng vua đã có nhiều lần chuyện trò bên chén trà nóng để thấu hiểu và chia sẻ trách nhiệm với vua.

Địa vị của bà không có nhiều trên giấy nhưng lại có nhiều vị trí trong trái tim vua nhờ.
Bà giữ được ba điều:
– Khiêm nhường trước quyền lực.
– Thương người dưới quyền.
– Thấu hiểu người bên cạnh.

Và có lẽ điều lớn nhất khiến vua yêu thương bà chính là:
Ở bên bà, vua không chỉ là hoàng đế. Vua có những khoảnh khắc được sống như là một người đàn ông bình thường.

Huyền sử về Vương phi họ Lê chủ yếu kể về việc bà đã sống như thế nào.

Giữa cung vàng điện ngọc, bà không đánh mất cội nguồn.
Giữa quyền lực, bà không đánh mất lòng nhân.
Giữa yêu thương, bà không đánh mất chính mình.

Vì thế, trong ký ức dân gian, bà không chỉ là Vương phi của một triều đại – mà là người phụ nữ đã khiến một bậc đế vương hiểu sâu hơn hai chữ “nhân tâm”.

Và có lẽ, đó mới là ngôi vị cao quý nhất.

Ghé thăm ngôi miếu nhỏ

Ơn tiền nhân lập làng

Xây câu chuyện huyền sử

Mang hơi thở dân gian

 

Linh hồn xưa còn đó

Khi con cháu ghé qua

Dù không nhiều dấu ấn

Câu chuyện vẫn lan xa

 

Con góp phần gìn giữ

Bằng giá trị tinh thần

Câu chuyện truyền cảm hứng

Tích xưa một sắc xuân.

Tác giả: Trần Thị Thúy Hà cháu gái dòng họ Lê Phước làng Sa Trung, Vĩnh Long, Vĩnh Linh, Quảng Trị.

Xem video: https://youtu.be/wn3CQEEF2N0